Banua Hujung Tanah (Nagara Dipa)

Cerita ini berasal dari negeri Keling. Di sana hidup seorang pedagang yang kaya raya bernama saudagar Mangkubumi. Istrinya bernama Siti Rara. Anaknya bernama Empu Jatmika. Setelah Empu Jatmika besar kemudian dia kawin dengan Sari Manguntur. Dari perkawinannya ini Empu Jatmika mendapat dua orang putra, bernama Empu Mandastana dan Lembu Mangkurat.

Saudagar Mangkubumi jatuh sakit ketika kedua cucunya masih remaja. Semua anggota keluarga dititahkan untuk berjaga selama 40 hari, siang dan malam. Saudagar Mangkubumi meminta supaya anak dan cucunya datang menghadap ketika beliau hampir meninggal dunia. Kemudian dia berpesan kepada anaknya Empu Jatmika supaya menjaga seluruh keluarga dengan sebaik-baiknya. Selain itu beliau berpesan agar jangan kikir dan bersikap adil terhadap setiap orang. Hendaklah anaknya menerima dan mendengar setiap permohonan orang yang datang menghadap dengan segera. Itulah kata-kata terakhir dari saudagar Mangkubumi. Continue Reading

Ebook Negeri Sambang Lihum Vol.4

TUNGKARAN

Ebook NSL Vol.4 SERIAL UTUH UJAI

Sakit kapala ada tatambanya. Sakit gigi ada ubatnya. Bapanau, kasai wan laus. Bakurap, kasai wan salap. Tapi mun kapala pusang batatarusan, sabuting juwa tatambanya, bawa tatawa! Nah, kaitu pang motto bubuhan Negeri Sambang Lihum ne, “Jangan Marangut, Bawa Takurihing Haja.”

Hari ne, Arba tanggal sablas dua ribu sablas, kami kawa pulang maulah ebook nang kaampat. Judulnya SERIAL UTUH UJAI.

Ulun salaku pambakalnya, maucapakan tarimakasih nang kada baampihan wan kakawanan sunyaan, khususnya bubuhan admin NSL, wan bubuhan kontributur NSL barataan, nang hakun beulah status di halaman FB NSL wan mambarikan samangat nang kada bapagatan wan ulun, sampai ebook ne kaluar pulang.

Kada manutup kamungkinan pang, mun ebook ne sabagiannya marupakan tarjamahan kisah matan banua lain. Masih banyak lagi kisah nang balum dikaluarakan, kena kita ulah ebook vol. 5 pulang.

Pambakal Sambang Lihum

DOWNLOAD

DOWNLOAD Ebook vol.1-4

Tari Tandik Balian (Balian Bulat)

Tari Tandik Balian

Suku Dayak Warukin (Tabalong-Kalsel) merupakan salah satu subsuku Dayak Maanyan yang memiliki upacara balian bulat. Tradisi balian ini dibuat menjadi sebuah atraksi kesenian yang disebut Tari Tandik Balian.

Sekilas Tentang Dayak Warukin

Orang Dayak Warukin adalah suku Maanyan yang terdapat di desa Warukin dan desa Haus, Kabupaten Tabalong, Kalimantan Selatan.

Pemukiman Dayak Warukin terdapat dalam daerah kantong/enclave yang disekitarnya adalah daerah pemukiman suku Banjar. Hal ini bisa terjadi karena dahulu kala daerah di sekitar lembah sungai Tabalong pada umumnya adalah wilayah tradisonal suku Manyaan, tetapi akhirnya mereka terdesak oleh perkembangan Kerajaan Negara Dipa yang menjadi cikal bakal suku Banjar. Selanjutnya suku Maanyan terkonsentrasi di sebelah barat yaitu di wilayah Kabupaten Barito Timur, Kalimantan Tengah. Dan sebagian terdapat di sebelah timur yaitu di Kabupaten Kota baru yang disebut Dayak Samihim.

Dayak Warukin di desa Warukin, Kecamatan Tanta, Tabalong merupakan bagian dari Maanyan Benua Lima. Maanyan Benua Lima merupakan subetnis Maanyan yang terdapat di kecamatan Benua Lima, Barito Timur. Nama asalnya Maanyan Paju Lima. Istilah “benua” berasal dari Bahasa Melayu Banjar.

Upacara adat rukun kematian Kaharingan pada Dayak Warukin disebut mambatur. Istilah ini pada subetnis Maanyan Benua Lima pada umumnya disebut marabia.

Sumber:
1. Hymunk Kaskus Maniac
2. Wikipedia

Biar’akan Haja Hulu (RENUNGAN)

Biar’akan Haja Hulu (RENUNGAN)
Oleh: Ian Gancank, Palangkaraya (NSL06)

Takisah abah wan tiga ikung anaknya nang masih halus-halus, lagi manunggu taksi di halti. Anak nang panambayan wan kadua lagi asyik bagagaya’an di higa halti, mun anak nang katiga masih bakilik wan abahnya. Lawas manunggu akhirnya ada jua taksi nang lalu, di kawai sidin’ai.

Singkat kisah, pas di dalam taksi nang panumpangnya kada tapi hibak tu, anak nang panambayan wan kadua tadi masih manyambung gayaannya di halti, nang tapagat tadi pas masuk ka taksi. Asyik’ai buhannya nih bagayaan, kuciak-kuciakan, hen ngarannya kakanakan kada tahu-tahu’ai wan urang. Rupanya ada panumpang nang pina taganggu wan kalakuan anak sidin ne, balalu’ai urang nih ba’ucap. Continue Reading

Dari Negeri Sambang Lihum ke Banua Hujung Tanah

PEMBERITAHUAN

Logo Banua Hujung Tanah Page

Kakawanan yang biasanya bergabung di halaman Negeri Sambang Lihum, sekarang halaman tersebut sudah ditutup. Sebagai gantinya dibuatlah halaman baru Banua Hujung Tanah, yang lebih melebarkan visi misinya untuk mengenalkan Sastra, Budaya, Adat, dan Bahasa Banjar kepada dunia.

Mohon dukungan kakawanan untuk me-LIKE halamannya BANUA HUJUNG TANAH

Terimakasih

Pambakal Sambang Lihum

Kumpulan Status Halaman Facebook Banua Hujung Tanah Bag. 2

Kumpulan Status Halaman Facebook Banua Hujung Tanah Bag. 2

Balangkasua

Pesta Pantul Bubuhan Banua Hujung Tanah

Ulahakan kupi jar Ujai bepadah wan bininya. Kadada gulanya, pian handak kupi pahit kah?

Nah am, makanya nintu fungsinya DIMADUI, maubah nang pahit jadi manis (jer Ujai sambil malirik wan nang bini)

TAPAU … nang bini manapak sing gancangan. Masih handak nang manis kah?

Kada kada…, jar Ujai sambil bauling-uling kapala.

Kenapa hayam munnya bakungkuak matanya takijim??
*Sidin sudah hafal teks nya… :D /

Hasil Panalitian BHT malihat gawian urang matan kantutnya:
1.Urang kada jujur: mun bakantut pasti dah disalahakan kakawanan.
2.Urang pamalar (ambalar): kantut cuma sadikit wan suaranya gamat.
3.Urang sumbung: kantutnya dinyaring-nyaringakan.
4.Urang ambungan: bila urg bakantut, inya bakantut juwa.
5.Urang panyial: Urang lain bakantut, inya nang disalahkan.
6.Urang sakti: kantut kada babunyi, baunya bilang liwar banar, pigsan saruangan.
7.Urang boros: bila bakantut kada mau sakali haja.

Ujai takajut imbah ditangkap pulisi lalu inya prutis, “Kanapa pang Pa maka ulun ditangkap, Ulun bahilim haja, STNK wan SIM ada haja juwa?”
Jadi jar pulisi, “Aku ne heran haja, ikam bahilim, baSTNK, wan baSIM ada haja beisi, tapi kanapa ikam bajalan batis kada basapida mutur. Continue Reading

Kumpulan Status Halaman Facebook Banua Hujung Tanah Bag. I

Kumpulan Status Halaman Facebook Banua Hujung Tanah Bag. I

Pesta Pantul Bubuhan Banua Hujung Tanah

Ujai umpat begawi wan Amang John.
Amang John : Ikam kupecat!
Ujai : Jah Bos, ulun kada melakukan apa-apa! Kanapa dipecat?
Amang John: nintu pang sababnya jadi kam kuupecat.

Kapalanya habang, awaknya hijau, umurnya kada sampai sahari, bajalan baundur, mambuang sampah sapanjangan jalan, napa yu?

Jawapan: Obat Nyamuk Baygon

Ujai betakun wan bininya si Enor, “Kanapa ikam tolak lamaran duktur gigi tu wan anak kita si Atul?” Lalu si Enor manjawap, “Kada baik baminantu wan duktur gigi tu, sadikit haja bagoyang sudah dicabutnya!”

Berhentilah MENUNTUT ilmu, karena ilmu TIDAK BERSALAH… :D

Takesah nene Odah nang rahatan puasa. Parahatan tangah hari sidin sakit kapala, lalu sidin minum ubat budrik tapi kalihatan nang cucu. Ae nene kada puasa kah? Jadi jar nang nene, nintu pang oke nya budrik cu ae, kawa diminum kabila haja!

Sambal apa yang banyak ditemui di pinggir jalan??
*Sambal ban :D
Buah apa yang jago nyanyi??
*Lengkeng Park :D Continue Reading

BANTUS (Cerita Rakyat Bakumpai)

BANTUS
Cerita Rakyat Bakumpai

Kesah Bantus tuh kesah asal bi jaman batuh baneh, kesah uluh batuh ji paling hambalar, araie Bantus. Bantus hapanbelun dengan Umae ji jadi bakas kiya. Uluh ji kalebu hatawan ji aran Bantus te punae hambalar, gawiaie jida beken menter-menter balawu kuman batiruh.

Buhen pada ije andau parahatan Bantus menter sambil mamahera iye tangkejet hiau ada ji mangahau araie. Bantus munduk mangilau suara te dumah bi kueh. Tuh situh Bantus yaku mangahau ikau.

Bantus maningau kan lalungkang ji jida kejau pada ukan Bantus menter, si baun lalungkang te puna ada ji batang jambu, bidan bijambu te ada ji kungan burung darakuku. Bantus, sipet yaku Bantus auh burung jite. Limbah Bantus hatawan burung jite ji mangahau iye tenah Bantus hampuli menter hindai, kuler tumbah Bantus. Sipet yaku Bantus auh burung te hindai. Hamperepere burung te mangahau, kamuyakan maka kiya Bantus. Lalu inyipete burung jite tanggar lalu burung te manjatu kan petak. Bantus handak hampuli menter tapi burung te mangahau iye.

Impung yaku Bantus, auhe. Hamparere hindai burung te mangahau ahire maku kiya Bantus muhun kan petak mainpung burung darakuku ji buah sipet te. Lalu iandake si rahan luar handak ilihie, Bantus handak tane kan huang manangkuli menter. Tapi burung te mangahau dengan Bantus. Irek yaku Bantus, lalu belum apui inapui yaku Bantus, auhe.

Peda ingahau tarus ahire maku kiya Bantus. Ringkas kesah mansak pupuian maura-ura mawi kacar iweh Bantus. Continue Reading

MELACAK ARSITEKTUR KERATON BANJAR

MELACAK ARSITEKTUR KERATON BANJAR
Bani Noor Muchamad dan Naimatul Aufa
Staff Pengajar Jurusan Arsitektur FT-Universitas Lambung Mangkurat
e-mail: archi_kal@yahoo.com

Gunadi Kasnowihardjo
Kepala Balai Arkeologi Banjarmasin

ABSTRAK
Sebagai kerajaan yang besar, Kerajaan Banjar tentunya memiliki peninggalan arsitektural. Sangat disayangkan hingga saat ini tidak ditemukan serta diketahui dimana lokasi Keraton Banjar dan bagaimana bentuk arsitekturalnya. Sehubungan dengan hal itulah penelitian ini dilaksanakan, dan melalui kolaborasi antara sejarah, arkeologi dan arsitektur, diharapkan dapat menguak tabir yang selama ini belum ada yang mengangkat dan membicarakannya. Diakibatkan minimnya tinggalan arkeologis, upaya melacak arsitektur Keraton Banjar sangat sulit dilaksanakan. Walaupun demikian, upaya masih dapat dilaksanakan melalui berbagai sumber, yaitu; sumber sejarah Kerajaan Negara Daha, sumber sejarah Kotawaringin, sumber sejarah Kerajaan Banjar, dan sumber dari relief candi masa kerajaan Majapahit. Berdasar pendekatan tersebut diperoleh sketsa (bersifat spekulatif) bentuk arsitektural Kraton Banjar.

Kata kunci: kerajaan banjar, keraton banjar, tinggalan arkeologis.

ABSTRACT
As a big kingdom in the era, Kingdom of Banjar of course had its own heritage in architecture. Unfortunately, the exact location of Keraton Banjar has never been found as well as its form. Therefore, through collaboration among local experts in history, archaeology, and architecture it is expected that the research could reveal the whereabouts.Due to limited artifacts, the effort to trace the real Banjarese architecture is almost impossible. However, many other sources such as history of Daha Kingdom, Kotawaringin, and relief on temples from Majapahit era are believed would be useful in order to find this architecture. Based on the approach a speculative sketch has been produced and considered the most possible Banjarese architecture ever.

Keywords: kingdom of banjar, keraton banjar, artifacts.

Silakan DOWNLOAD untuk membaca hasil penelitiannya

UNDA ANAKNYA!

UNDA ANAKNYA
Oleh: Pambakal BHT

Utuh Ujai ne urangnya halus, tingginya paling samitir duapuluh. Takesah hari itu inya lalu di simpang ampat. Di situ ada kacalakaan, bangaran awak halus, inya kada kawa manarubus masuk handak malihat kayapa kurban ne mulai parak.

Dimapa akal, ahirnya inya kaganangan mizun di dalam tas. Lalu diminumnya nang kaya di spunsur TV. Imbah minum, harat banar sakalinya, inya dapat akal gasan manarubus. “Minggir-minggir sunyaan, Unda anaknya kurban, Unda anaknya nang tabrakan! Bari’i unda jalan!”

Bujur banar, sakalinya langsung tasilak jalan nang kaya kana hipnutis Utuh Ujai. “Dasar mantap mizun ne,” jer Utuh Ujai dalam hati.

Imbah sampai di tangah kajadian, tanganga Utuh Ujai. Inya kagum, rupanya nang kacalakaan tadi SAIKUNG ANAK WARIK nang hibak wan darah bakas tarumpak sapida mutur Susagap, waktu handak manyubarang.

Mari Bergabung di Banua Hujung Tanah

Tantara wan Pulisi Bakalahi, Satpam nang Manang

Tantara wan Pulisi Bakalahi, Satpam nang Manang
Oleh: Pambakal BHT

Takisah di muka Bank BRI, Su Ijak nang bagawi tantara wan Su Adul nang bagawi pulisi lagi bakalahi pandir. Buhannya badua ne bapakaian dinas langkap. Pukuknya liwar sasambatan, kada nyaman didangar. Pina bapanas sudah, lalu kaduanya tapaimbai mancabut pistol.

Balum sawat nang badua ne manimbak, kaluar satpam bank. Satpam ne bemamai kada baampihan lawan nang badua tadi. Urang-urang nang manonton pina takutan, kalo takana pilur sasat mun sawat batitimbakan. Tatap haja nang badua ne bakarasan kada baampihan. Rupanya satpam ne taumpat panas juwa, kada kawa manahan imusi. Langsung sidin manampar kaduanya. TAPAUUUU TAPAUUUUU. Langsung hinip badudua. Kaduanya ne manyimpani sinjata masing-masing ka dalam sarungnya, sambil batundukan haja. Kada lawas bajauhan pada tikapi.

Kabalujuran panuntun nang malihat kajadian tadi tabuat wartawan. Lalu wartawan ne baparak manakuni satpam tadi. “Ulun salut wan kawanian bapa, padahal buhannya tu tantara wan pulisi. Nangapa amalan pian maka wani wan buhannya tu?”

Pina santai ha satpam ne manjawap, “Buhannya badua tu anakku, matan halus sudah bakalahi kaetu, mun kada ditampar kada ampih inya bakalahi!”

Mari Bergabung di Banua Hujung Tanah

BATURAI PANTUN MALAM SANAYAN, 19 Juni 2011

BATURAI PANTUN MALAM SANAYAN, 19 Juni 2011
Diarsipkan Oleh: Pambakal Banua Hujung Tanah (BHT-01)

STATUS: (BHT-04-Tuan Muda Busu Wahyu)
Salam hangat haja nah barataan! Bapapantunankah kita pulang nah?

ASAM KUINI BUAH RAMBUTAN
BUAH MANGGIS IWAK SALUANG
ULUN KADA WANI WAN TAKUTAN
PIAN NANG MANIS DI AMBIL URANG

[Pambakal-BHT-01]:
Nyaman-nyaman iwak saluang
Dipatuk burung tarbang ka awan
Mun pian kada handak diambil urang
Lakasi badatang larangi jujuran

Fendinata Arya: Suasananya kampung banar nah, lanjutakan za, ulun umpat mandangarakan za!

[John Kenedy Bucek-BHT/02]:
Umpani banjur wan iwak saluang
mambajurnya di di palataran
dimapa akal handak lakas badatang
ulun masih pangangguran

Mayzatul Akmam:
Umpani banjur wan iwak saluang
Banjur dimakan iwak haruan
Amun handak lakas badatang
Minta ae duit awan kawitan Continue Reading

Legenda Naga Erau dan Putri Karang Melenu

Legenda Naga Erau dan Putri Karang Melenu

Pada zaman dahulu kala di kampung Melanti, Hulu Dusun, berdiamlah sepasang suami istri yakni Petinggi Hulu Dusun dan istrinya yang bernama Babu Jaruma. Usia mereka sudah cukup lanjut dan mereka belum juga mendapatkan keturunan. Mereka selalu memohon kepada Dewata agar dikaruniai seorang anak sebagai penerus keturunannya.

Suatu hari, keadaan alam menjadi sangat buruk. Hujan turun dengan sangat lebat selama tujuh hari tujuh malam. Petir menyambar silih berganti diiringi gemuruh guntur dan tiupan angin yang cukup kencang. Tak seorang pun penduduk Hulu Dusun yang berani keluar rumah, termasuk Petinggi Hulu Dusun dan istrinya. Continue Reading